Podwyższony cholesterol i inne zaburzenia lipidowe - produkty zalecane i przeciwskazane

TŁUSZCZE


Tłuszcze pełnią w organizmie wiele cennych funkcji, jednak nadmierne ich spożywanie może prowadzić do nadwagi i otyłości, zaburzeń metabolicznych a także chorób dietozależnych np. dyslipidemii, nadciśnienia tętniczego, cukrzycy typu 2 czy insulinooporności. Ilość i rodzaj spożywanych tłuszczów ma ogromne znaczenie w profilaktyce oraz leczeniu chorób układu krążenia.


Nasycone kwasy tłuszczowe (SFA) występują przede wszystkim w produktach pochodzenia zwierzęcego np. masło, śmietana, smalec, sery, jajka, mięso, podroby. Tłuszcze roślinne bogate w SFA to olej kokosowy oraz palmowy. Zbyt duża ilość nasyconych kwasów tłuszczowych w diecie zwiększa ryzyko pojawienia się chorób układu krążenia a także chorób nowotworowych. Zaleca się ich ograniczenie do minimum na rzecz nienasyconych kwasów tłuszczowych, a w szczególności na kwasy omega 3 i 6, których rola polega na obniżaniu ilości trójglicerydów, mają zdolności przeciwzakrzepowe, przeciwnowotworowe oraz pieciwmiażdżycowe. Jednak aby zachować prozdrowotne działanie wymienionych wyżej kwasów ogromne znaczenie ma ich właściwa proporcja, która powinna wynosić: kwasy omgea-6 w stosunku do omega-3, 4-5:1. Z badań wynika, że często występuję zbyt duże spożycie produktów bogatych w kwasy omega-6 co niekorzystnie wpływa na zdrowie. Głównym źródłem kwasów omega-6 są: olej słonecznikowy, wiesiołkowy, kukurydziany, z pestek winogron, sezamowy, a także ziarna słonecznika, sezamu i orzechy włoskie. Z kolei wysoką zawartością kwasów omega-3 charakteryzuje się olej lniany, rzepakowy, a także tłuste ryby morskie np. łosoś, makrela, tuńczyk. Należy zwrócić szczególną uwagę aby oleje roślinne spożywać na surowo, nie poddawać ich działaniom wysokiej temperatury, ponieważ ma to niekorzystny wpływ na ich właściwości odżywcze.


Ponadto należy unikać produktów bogatych w izomery trans kwasów tłuszczowych (TFA) których źródłem są: twarde margaryny, żywność typu fast food, tłuszcze smażalnicze, słone przekąski, produkty instant (zupy w proszku, sosy), słodycze, wyroby cukiernicze i ciastkarskie, np. ciastka, rogaliki, herbatniki, biszkopty, wafelki, pierniki. TFA występują również w produktach naturalnego pochodzenia, np. w mięsie i w mleku, jednak przy spożywaniu ich w odpowiednich ilościach nie mają negatywnego wpływu na zdrowie.


ZALECENIA DIETETYCZNE PRZY ZABURZENIACH GOSPODARKI LIPIDOWEJ


Żywienie w dyslipidemiach powinno być zgodne z zasadami zdrowego żywienia opartymi o Piramidę Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej. Dieta powinna być urozmaicona, posiłki należy spożywać regularnie co około 3-4 godziny i zjadać 4-5 posiłków w ciągu dnia. Zalecana obróbka termiczna potraw to gotowanie na parze, w wodzie, duszenie i pieczenie bez dodatku tłuszczu oraz grillowanie.


Warzywa i owoce, będące dobrym źródłem witamin, składników mineralnych, flawonoidów, karotenoidów, a także błonnika pokarmowego powinny stanowić podstawę żywienia człowieka. Istotne są także ich proporcje, zaleca się spożywanie warzyw w ilości 3/4 a owoce 1/4. Szczególnie wskazane są warzywa i owoce charakteryzujące się wysoką zawartością witaminy C i β-karotenu, najcenniejszymi z nich są borówki, czarne porzeczki, grejpfruty, pomarańcze, marchew, dynia, cukinia, pomidory, brokuły, sałata, szpinak oraz jarmuż. Pozytywne działanie mają także cebula i czosnek, ponieważ są bogate w składniki wpływające na obniżenie ciśnienia krwi, cholesterolu, a także działają przeciwkrzepliwie. Pozostałymi produktami wartymi uwagi w zaburzeniach lipidowych są buraki pomocne w krążeniu krwi, jabłka wpływające na zmniejszenie oksydacji lipoprotein LDL, a także winogrona czerwone bogate w resweratrol charakteryzujący się silnym działaniem antyoksydacyjnym. Zalecane produkty będące źródłem białka to indyk, kurczak bez skóry, cielęcina, mięso czerwone w niewielkich ilościach, ryby, owoce morza, królik, niskotłuszczowe produkty mleczne oraz suche nasiona roślin strączkowych.